Matbaa İçin Baskı Dosyası Hazırlama Kontrol Listesi

Baskı dosyası neden matbaada takılır?

Matbaaya gelen dosyaların geri dönmesine ya da beklenmedik sonuç vermesine yol açan hatalar büyük ölçüde aynıdır:

• Renk modu RGB bırakılmış, baskıda renkler soluk çıkmış.
• İnternetten alınmış düşük çözünürlüklü logo ve fotoğraf kullanılmış.
• Taşma payı yok; kesimden sonra kenarlarda ince beyaz çizgi kalmış.
• Yazılar kesim çizgisine çok yakın, kesimde kırpılmış.
• Font dosyaya gömülmemiş, matbaada başka bir fontla açılmış.
• Dosya yanlış ölçüde ya da yanlış sayfa sırasıyla hazırlanmış.

Bu hataların hepsi baskıdan önce, birkaç dakikalık bir kontrolle yakalanabilir. Özellikle yeni açılan işletmelerde kartvizit, broşür, menü ve etiket genellikle aynı hafta içinde, açılış tarihine yetişmesi gereken işler olarak gelir. Arnavutköy’de İslambey ve ilçe merkezinden yeni konut akslarına kadar açılış hazırlığı yapan işletmelerle çalışırken gördüğümüz şey şu: dosya baştan doğru hazırlandığında tabela ve matbaa işleri takvimde kayma olmadan ilerliyor. Açılışta gereken tüm kalemleri yeni işletme açılış reklam kontrol listemizde sıraladık.

Ölçü, taşma payı ve güvenli alan

Her baskı dosyasında üç sınır vardır ve her biri ayrı bir iş görür:

1. Net ölçü (kesim çizgisi): İşin kesildikten sonraki son ölçüsü. Örneğin yaygın kartvizit ölçüsü olan 85×55 mm.
2. Taşma payı: Kenara kadar uzanan zemin rengi ve fotoğraflar kesim çizgisinin dışına taşırılmalıdır. Genel kabul her kenardan 3 mm’dir; 85×55 mm bir kartvizitin dosyası bu durumda 91×61 mm olur. Kesim milimetrik sapabildiği için taşma payı olmayan işte kenarda beyaz çizgi kalır.
3. Güvenli alan: Logo, metin ve telefon numarası gibi önemli öğeler kesim çizgisinden içeride tutulmalıdır. Kartvizit gibi küçük işlerde en az 3 mm, broşür ve menülerde 5 mm ve üzeri rahat bir aralıktır.

Kenara yakın ince çerçeveler kesim toleransını görünür kılar: bir kenarda çerçeve kalın, diğerinde ince görünür. Çerçeve kullanacaksanız güvenli alanın içinde ve yeterince kalın tutun.

Katlamalı işlerde ölçü

Üçe katlanan bir broşürde içe kapanan kanat, kâğıt kalınlığı nedeniyle diğer kanatlardan birkaç milimetre dar hazırlanır; aksi hâlde katlandığında kenarı kıvrılır. Kanat genişliklerini ve katlama yönünü dosyayı hazırlamadan önce matbaanızla teyit edin.

Renk: CMYK, Pantone ve siyah tonları

Ekranlar renkleri ışıkla (RGB), baskı makineleri ise dört mürekkeple (CMYK: camgöbeği, macenta, sarı, siyah) oluşturur. RGB’de çok canlı görünen bazı yeşil, mavi, turuncu ve mor tonlar CMYK’da birebir karşılanamaz ve dönüşümde soluklaşır. Bu yüzden baskı dosyası en başından CMYK modunda hazırlanmalı, renkler ekranda değil baskı provasında değerlendirilmelidir.

Kurumsal renk ve Pantone

Kurumsal renginiz bir Pantone koduyla tanımlıysa bunu matbaaya mutlaka bildirin. Ofset baskıda özel karışım mürekkeple birebir basılabilir; dijital baskıda ise CMYK ile en yakın karşılık aranır. Aynı rengin kuşe ve mat (birinci hamur) kâğıtta farklı görüneceğini de unutmayın: kuşede renkler daha parlak, mat kâğıtta daha yumuşak durur.

Siyah her zaman siyah değildir

• Metinler: Küçük ve normal puntodaki yazılar yalnızca siyah kanalda (%100 K) olmalıdır. Dört renkten oluşan siyah yazıda kanallar milimetrik kaydığında harf kenarlarında renkli bir hale oluşur ve yazı bulanık görünür.
• Büyük siyah zeminler: Yalnızca %100 K ile basılan geniş bir alan koyu gri gibi görünebilir. Burada siyahın altına bir miktar diğer renkler eklenerek “zengin siyah” oluşturulur. Hangi değerlerin kullanılacağını matbaanıza sorun; dört kanalı birden %100 yapmak mürekkep fazlası nedeniyle kuruma ve bulaşma sorununa yol açar.

Çözünürlük, logo ve fontlar

Baskıda görüntü kalitesinin ölçüsü, görselin basılacağı gerçek ölçüdeki çözünürlüğüdür. Kartvizit, broşür ve menü gibi elde tutulan işler için genel kabul 300 dpi’dir. Web sitelerinden ve sosyal medyadan alınan görseller ekran için hazırlandığından çoğunlukla bu değerin çok altındadır ve baskıda pikselli çıkar. Düşük çözünürlüklü bir görseli programda büyütmek ya da dpi değerini sonradan yükseltmek kaliteyi artırmaz.

• Logo vektörel olmalıdır: AI, EPS, PDF veya SVG formatındaki vektör logo her ölçüde keskin basılır. Logonuzun yalnızca JPG veya PNG hâli varsa grafik tasarım desteğiyle vektöre çizdirmek uzun vadede en doğru yatırımdır; aynı dosya kartvizitte de cephe tabelasında da kullanılır. Abay MSÖ Mühendislik cephesindeki 3D harfler ve cam baskıları gibi büyük ölçekli işler de ancak temiz bir vektör logoyla üretilebilir.
• Büyük format farklıdır: Branda, folyo ve afiş gibi uzaktan bakılan işlerde gereken çözünürlük daha düşüktür; yine de görselin baskı ölçüsünde yeterli kalitede olması gerekir. Büyük format işler için dijital baskı sayfamıza bakabilirsiniz.

Fontlar ve metinler

• Fontlar PDF’e gömülmeli ya da eğriye (outline) çevrilmelidir. Aksi hâlde dosya matbaada açıldığında eksik fontun yerine başka bir font gelir.
• Çok küçük puntolar (yaklaşık 6 pt altı) ve ince fontlar, özellikle koyu zemin üzerine beyaz yazıldığında baskıda kapanır.
• Yazım, telefon numarası, adres ve fiyat kontrolü sizin sorumluluğunuzdadır; matbaa dosyadaki metni düzeltmez, olduğu gibi basar.

PDF/X ile teslim ve prova

Matbaaya açık tasarım dosyası yerine baskıya hazır PDF göndermek en güvenli yoldur. PDF/X standartları (örneğin PDF/X-1a veya PDF/X-4), baskı için gereken kuralları dosyaya sabitler: fontlar gömülür, renkler baskıya uygun tanımlanır, sayfa ölçüleri ve taşma payı korunur. Hangi sürümü tercih ettiğini matbaanıza sormanız yeterlidir.

PDF’i dışa aktarırken şunları kontrol edin:

• Taşma payı (3 mm) ve kesim işaretleri açık mı?
• Sayfalar doğru sırada mı; çift yüzlü işlerde ön ve arka yüz doğru eşleşiyor mu?
• Görseller sıkıştırma ayarı yüzünden kalite kaybetmiş mi?
• Saydamlık ve gölge efektleri beklenmedik kutular oluşturmuş mu?

Prova

Ekrandaki PDF bir dijital provadır; yazımı, yerleşimi ve ölçüyü kontrol etmeye yeter ama rengi tam göstermez. Kurumsal rengin kritik olduğu, yüksek adetli ya da özel kâğıda basılacak işlerde basılı prova istemek, tüm adet basıldıktan sonra fark edilen bir hatanın maliyetinden çok daha düşüktür. Onayladığınız prova baskının referansıdır; onaydan sonra yapılan her değişiklik yeni bir prova gerektirir.

Kartvizit, broşür, menü ve etikette dikkat edilecekler

Restoran ve kafelerde menü, tabelayla aynı kimliği taşır: müşteri cephede gördüğü logoyu, rengi ve yazı karakterini masada da görmelidir. Fiyatları sık değiştiriyorsanız fiyat sayfasını ayrı basılan bir ek ya da değiştirilebilir bir sayfa olarak tasarlamak, her seferinde tüm menüyü yeniden bastırmaktan daha ekonomiktir. Yeme-içme işletmelerine özel uygulamalar için restoran ve kafe reklam sayfamıza bakabilirsiniz.

Ali Baba Ocakbaşı gibi güçlü bir tabela kimliği olan işletmelerde menü, adisyon, ıslak mendil ve paket etiketi bu kimliğin küçük ölçekli devamıdır. Hepsinin aynı vektör logo ve aynı renk kodlarıyla hazırlanması, markayı cepheden masaya kadar tutarlı gösterir.

Matbaaya göndermeden önce kontrol listesi

Dosyanızı göndermeden önce aşağıdaki listeyi sırayla kontrol edin:

1. Belge net ölçüde mi? (Ör. kartvizit 85×55 mm; matbaanızın istediği ölçüyle teyit edin.)
2. Her kenarda 3 mm taşma payı var mı; kenara uzanan zemin ve görseller taşmanın sonuna kadar uzatılmış mı?
3. Logo, metin ve numaralar güvenli alanın içinde mi?
4. Belge ve tüm görseller CMYK mi?
5. Kurumsal renk için Pantone kodu matbaaya bildirildi mi?
6. Görseller baskı ölçüsünde 300 dpi civarında mı?
7. Logo vektörel mi?
8. Fontlar gömülü ya da eğriye çevrilmiş mi?
9. Küçük metinler yalnızca %100 K siyah mı; büyük siyah zeminlerde matbaanın önerdiği zengin siyah kullanıldı mı?
10. Çok küçük punto ve ince font kalmadı mı?
11. Yazım, telefon, adres, fiyat ve web adresi son kez kontrol edildi mi?
12. Katlamalı işlerde kanat ölçüleri doğru mu; etikette kesim formu ayrı katmanda mı?
13. Dosya PDF/X olarak, kesim işaretleri ve taşmayla dışa aktarıldı mı?
14. Renk kritikse basılı prova istendi mi?

Bu listeyi geçen bir dosya, matbaada en az soruyla ve en az sürprizle basılır. Kartvizit, broşür, menü ve etiket işlerimizi matbaa, baskılı tanıtım ürünlerini ise promosyon sayfamızda bulabilirsiniz.